Ziekte en arbeidsongeschiktheid zijn onderwerpen waar je als ondernemer of werknemer liever niet mee bezig bent. Toch kan het iedereen overkomen: een langdurige ziekte of beperking waardoor je (tijdelijk) niet meer volledig kunt werken. In Nederland kom je dan al snel terecht bij de WIA: de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Maar hoe vind je moeiteloos de weg in dit doolhof van regels, rechten en plichten? In deze blog leggen we overzichtelijk uit wat de WIA inhoudt, welke stappen je moet zetten en hoe je als ondernemer of werknemer grip houdt op je situatie.
Wat is de WIA?
De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen) is een sociale zekerheidsregeling voor werknemers die langer dan twee jaar ziek of arbeidsongeschikt zijn. De WIA bestaat uit twee regelingen:
- WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten): voor mensen die nog deels kunnen werken of in de toekomst kunnen herstellen.
- IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten): voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn.
Voor ondernemers die personeel in dienst hebben, is de WIA vooral belangrijk omdat zij twee jaar lang loondoorbetaling en re-integratieverplichtingen hebben. Voor werknemers betekent het dat er na twee jaar ziekte een vangnet bestaat, afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid.
De route naar de WIA
Het traject richting de WIA is vaak ingewikkeld. Zowel werknemers als ondernemers krijgen te maken met het UWV, bedrijfsartsen, re-integratieplannen en keuringen. Zo ziet het proces er globaal uit:
- Ziekmelding bij de werkgever en arbodienst.
- Loondoorbetaling en re-integratie door de werkgever gedurende 2 jaar.
- Poortwachterstoets: UWV controleert of werkgever en werknemer voldoende hebben gedaan om terugkeer naar werk mogelijk te maken.
- WIA-aanvraag: uiterlijk na 88 weken ziekte kan de werknemer een WIA-uitkering aanvragen bij UWV.
- Keuring en beoordeling: UWV bepaalt in hoeverre iemand nog kan werken en hoeveel inkomen er tegenover staat.
- Toekenning WIA-uitkering via WGA of IVA, afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid.
WIA en ondernemen
Voor ondernemers zijn er twee invalshoeken:
- Ondernemers met personeel: zij zijn verantwoordelijk voor het loon van zieke medewerkers en de re-integratie. Als een medewerker na 2 jaar niet terug kan keren, komt de WIA in beeld. Dit maakt goed verzuim- en inkomensbeheer cruciaal.
- Zelfstandigen/zzp’ers: zij vallen niet automatisch onder de WIA. Voor hen is het afsluiten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) of het meedoen aan een broodfonds vaak de oplossing om een vangnet te creëren bij langdurige ziekte.
Een zzp’er die arbeidsongeschikt raakt zonder verzekering, kan na verloop van tijd hooguit aanspraak maken op de bijstand. Dit maakt kennis van de WIA óók voor ondernemers belangrijk, zodat ze de risico’s beter kunnen inschatten.
De valkuilen van de WIA
Veel werknemers en ondernemers ervaren de WIA als een doolhof. Er zijn strikte termijnen, ingewikkelde formulieren en medische keuringen die vaak veel vragen oproepen. Belangrijke valkuilen zijn:
- Te laat aanvragen: de WIA-uitkering moet uiterlijk na 88 weken worden ingediend.
- Onvoldoende re-integratie-inspanningen: als werkgever kun je door UWV worden bestraft met loonsancties.
- Onduidelijkheid over arbeidsongeschiktheidspercentage: dit bepaalt uiteindelijk of iemand WGA of IVA krijgt, en hoeveel inkomen er beschikbaar is.
Tips om moeiteloos de weg te vinden
Het klinkt als een doolhof, maar met de juiste aanpak kun je de WIA overzichtelijk houden:
- Begin op tijd: noteer belangrijke termijnen en wees proactief in het aanvragen van gesprekken en formulieren.
- Schakel hulp in: een arbeidsdeskundige, casemanager of jurist kan je veel zorgen besparen.
- Communiceer open: als werkgever én werknemer is het cruciaal om regelmatig af te stemmen en afspraken vast te leggen.
- Ken je rechten én plichten: te veel mensen missen uitkeringen of raken verstrikt in procedures omdat ze hun rechten niet kennen.
“De WIA voelt vaak als een doolhof, maar wie de weg kent, ontdekt dat er houvast en duidelijkheid te vinden is.”
Wegwijs in de WIA
De WIA is een complex stelsel, maar wel een waardevol vangnet voor werknemers die langdurig ziek of arbeidsongeschikt raken. Voor ondernemers is het belangrijk om te weten welke verplichtingen gelden richting personeel en welke risico’s je als zelfstandige zelf moet afdekken. Door tijdig actie te ondernemen, goede begeleiding te zoeken en afspraken zorgvuldig vast te leggen, wordt het pad door het doolhof van de WIA een stuk overzichtelijker.
Op businessgids.nl schrijf ik over zakelijk nieuws, deel ik achtergronden en geef ik praktische informatie vanuit mijn ervaring en interesse in de zakelijke wereld. Van inflatie tot vakbond & van receptie tot directie.
